Süt Nasıl Saklanır?

Çiğ Süt: Önce Kaynat, Sonra Sakla

Köyden, pazardan ya da mahalle sütçüsünden alınan çiğ süt, hiçbir ısıl işlem görmediği için bruselloz ve tüberküloz dahil ciddi hastalık etkenleri taşıyabilir. Çiğ sütü kaynatmadan asla tüketmeyin ve eve gelir gelmez işleme alın.

1. Sütü tencerede karıştırarak kaynama noktasına getirin.
2. Taşma başladığında altını kısın ve 2-3 dakika kaynamaya devam ettirin; saatlerce kaynatmak gerekmez, aksine vitamin kaybını artırır.
3. Tencereyi soğuk su dolu bir kaba oturtarak sütü hızla soğutun; süt oda sıcaklığında yavaş soğursa bakteri üremesi için zaman tanımış olursunuz.
4. Soğuyan sütü temiz cam şişe veya kavanozlara doldurup buzdolabına kaldırın.

Kaynatılmış çiğ süt buzdolabında 2-3 gün içinde tüketilmelidir.

Pastörize (Günlük) Süt

Marketin soğuk dolabında satılan pastörize süt, 72-75 °C civarında kısa süreli ısıl işlem görmüştür; zararlı bakterilerden arındırılmıştır ama steril değildir. Bu yüzden soğuk zincirden hiç çıkmaması gerekir.

• Günlük sütü alışverişin sonunda alın ve eve varır varmaz buzdolabına koyun.
• Açılmamış şişe, etiketindeki son tüketim tarihine kadar (genellikle üretimden itibaren 3-10 gün) buzdolabında saklanır.
• Açılan pastörize süt 2-3 gün içinde bitirilmelidir.
• Pastörize sütü yeniden kaynatmak gerekmez; kaynatmak yalnızca besin değerini azaltır.

Sütü hiçbir zaman güneş gören tezgâhta ya da ocağın yanında bekletmeyin; sıcaklık dalgalanması ekşimeyi saatler içinde başlatabilir.

UHT (Kutu) Süt: Açılmadan Dolap, Açılınca Buzdolabı

UHT süt, 135 °C üzerinde birkaç saniyelik ultra yüksek ısıl işlemle sterilize edilir ve aseptik kutuya doldurulur. Bu sayede açılmamış kutu, buzdolabı gerektirmeden serin ve kuru bir kilerde aylarca (etiketteki tarihe kadar) saklanabilir; kışlık kumanya alışverişinin vazgeçilmezi olması bundandır.

Ancak kutu açıldığı anda bu ayrıcalık biter: içeriye giren havayla birlikte mikroorganizmalar da girer.

• Açılan UHT süt buzdolabında saklanmalı ve 3-4 gün içinde tüketilmelidir.
• Kutunun ağzını sıkıca kapatın; süt, dolapta açık durursa çevresindeki gıdaların kokusunu çeker.
• Sütü kutusundan bardağa dökerek kullanın; kutudan içmek, ağız florasındaki bakterileri sütün tamamına taşır.
• Son kullanma tarihi geçmemiş bile olsa şişmiş kutuları açmadan iade edin veya atın.

Buzdolabında Doğru Yerleşim

Sütün dolap içindeki yeri sanıldığından önemlidir. En yaygın hata, süt şişesini kapak rafına koymaktır: kapak, dolabın en sıcak ve sıcaklığı en çok dalgalanan bölgesidir; her açılışta oda havasıyla yıkanır.

• Sütü dolabın orta veya üst raflarının iç kısmına, arka tarafa yakın yerleştirin; buralarda sıcaklık 4 °C civarında sabit kalır.
• Buzdolabınızın sıcaklığını 4 °C veya altına ayarlayın; 4 °C'de saklanan süt, 7 °C'de saklanana göre belirgin şekilde uzun ömürlüdür.
• Sütü daima ağzı kapalı tutun ve kullanacağınız kadarını döküp şişeyi hemen dolaba geri koyun.
• Bardakta artan sütü şişeye geri dökmeyin.

Süt Dondurulur mu ve Ekşiyen Süt Ne Olur?

Evet, süt dondurulabilir. Dondurucuda süt 1-3 ay güvenle bekler; ancak çözüldüğünde yağı hafifçe ayrışabilir ve rengi bir miktar değişebilir. Bu durum zararsızdır; şişeyi çalkalamak dokuyu büyük ölçüde toparlar. Çözülmüş süt özellikle sütlaç, kek ve yoğurt mayalama gibi kullanımlar için sorunsuzdur.

• Sütü dondururken şişeyi tamamen doldurmayın; donan sıvı genleşir, ağzına kadar dolu cam şişe çatlar.
• Donmuş sütü buzdolabında 1-2 günde çözdürün; oda sıcaklığında çözdürmeyin.

Ekşimiş sütü içmek doğru olmaz; ancak kaynatıldığında kesilen süt tamamen çöp değildir. Kesilmiş sütün süzülmesiyle elde edilen kesik (bir tür ev keşi/çökeleği), poğaça ve kek hamurlarında değerlendirilebilir. Yine de kötü kokan, acımsı tat almış sütü hiçbir şekilde kullanmayın.